Met hart en ziel hou ik van Nederland en doe echt mijn best om ons land te promoten door mijn podcast Laura speaks Dutch. Maar na 35, bijna 36 jaar is de verliefdheid omgeslagen in houden van en zie je ook de mindere kanten van ons kikkerlandje. Iets wat mij steevast irriteert is het gevoel dat sommige ambtenaren echt boven te wet lijken te staan.
Neem nou de Belastingdienst met de aanbestedingskwestie rond ICT. In 1999 geven ze 120 miljoen euro uit aan ICT en blijken structureel niet goed aan te besteden. Staatssecretaris Jan Kees de Jager wringt zich letterlijk in allerlei bochten om te vergoelijken wat niet goed te praten is. Delen van de miljoenen waren gewoon prima aan te besteden. Over het mismanagement rond het inregelen van de vendor lock-in heb ik het dan nog niet eens.
Smoesjes dat het allemaal zo moeilijk is stuiten bij mij op onverschilligheid. Aanbesteding is niet moeilijk, want er zijn financiële drempels. Ga je er als overheid overheen dan besteed je aan. Aangezien een miljoen meer is dan een bedrag in de tonnen is dit een no-brainer. Simpel toch? Vraag dat maar aan een kind op de middelbare school. Op dit soort astronomische bedragen huur je een jurist in voor een paar mille.
Politie
Nog zoiets is de politie. Afgelopen maandag was het in mijn dorp Ede weer raak met scholieren. Toen ik voor de lunch even naar de bakker ging, was het winkelcentrum vergeven met jongeren die fietsen rond smeten, borden omver wierpen, onrust veroorzaakten en zwaar vuurwerk afstaken. De politie, ofschoon onder bemand, deed echt goed werk en greep in. Terwijl andere journalisten op het verkeerde punt stonden, zag ik toevallig hoe agenten een aantal van de elf arrestanten afvoerden. Zoals een journalist betaamt neem je een aantal foto’s om die aan je collega’s beschikbaar te stellen. Natuurlijk doe je dat zonder in de weg te staan.
Het kon niet uitblijven: Een agent, die de prioriteiten niet goed op het vizier had, kwam naar mij toe en vordert mijn perskaart te zien. Hij stond oog-in-oog tegenover me op een agressieve manier dat ik werkelijk had verwacht dat hij mij een klap zou geven. Er kon geen twijfel over bestaan meneer wilde me het werken moeilijk maken. Terwijl ik voor de ‘easy way out’ kies door mijn legitimatie te pakken, weigert de agent zich op mijn verzoek zich te legitimeren. Hoongelach is mijn deel als ik hem erop wijs dat IEDERE burger nieuws mag verzamelen en wat hij doet censuur is.
Douane
In juni vloog ik terug van San Francisco naar Amsterdam, het Walhalla van technologie en vooral Apple. Apetrots zit ik aan boord te werken op mijn nieuwe MacBook Pro met Santa Rosa chipset en schitterend beeld. Niet dat ik de enige ben, want al snel waren we met 5 mensen features aan het vergelijken. Zoals een goed burger betaamt, meldt ik mij als ENIGE bij de douane om mijn aankopen netjes in te voeren. Wat een spijt heb ik daarvan gehad.
Gewoonlijk is het formulier invullen, betalen en gaan met die banaan. Maar niet met deze ambtenaar, want hij wist mij te beweren dat AppleCare geen garantie is maar een apparaat en dat wilde hij beslist zien. Een lange discussie volgde en uiteindelijk kreeg ik via bemiddeling van de woordvoerder van Apple gelijk. In plaats van excuses voor de verloren drie kwartier wilde meneer zijn gram halen en moest alle bagage open. Het machtsmisbruik droop er vanaf, maar je staat machteloos en je slikt het want aan de grens heeft een mens geen rechten meer.
Wie moet zich aan de wet houden?
De drie zaken hebben allemaal iets ding gemeen: bij de kleinste overtreding weet de overheid je prima te vinden en het tekort aan te wijzen, maar zelf eerlijk meespelen is er niet bij. De fiscus is genadeloos tegenover mensen die door werkdruk over verblijf in het buitenland een dagje te laat zijn met het afdragen van BTW. Maak eens een kleine fout in je administratie en zie hoe liefdevol ze je dan bejegenen. Maar zelf overtreden ze de aanbestedingsregels voor miljoenen, benadelen daarmee burgers en bedrijven die op een eerlijke manier zaken proberen te doen. Dat de overheid keihard optreedt tegen lagere overheden die relatief kleine projecten niet aanbesteden laat ik dan maar -om wille van de lengte van het stuk – buiten beschouwing.
De politie in Ede is meester in het belerend toespreken van mensen als ze geen licht op hun fiets hebben, het uitschrijven van boetes voor de meest triviale zaken, maar burgerrechten lijken soms niet op hun radar aanwezig te zijn. De voorlichter zegt me dat er beleid voor omgaan met pers is, maar waarom merk ik dat dan niet? Ik moet me legitimeren, maar de agent staat boven artikel 2B van zijn eigen ambtsinstructie. Als ik zijn houding had aangenomen, had ik 112 kunnen bellen.
De douane heeft ongelofelijk veel werk aan de drugs problematiek, maar kiest er liever voor om zakenreizigers te pesten die na 18 uur reizen gewoon naar huis willen. Natuurlijk weet ik dat er veel, heel veel goede agenten zijn (uit ervaring weet ik trouwens dat in Zeeuws Vlaanderen en Brabant een aantal echte kanjers lopen!) Maar soms dringt niet door dat voor onze burgerrechten, ons fundament van de maatschappij mensen het leven hebben gelaten. Daar wals je niet overheen. Wat de douane op Schiphol betreft zou het al zoveel prettiger zijn als ze zich eens in mensen zouden verplaatsen en gewoon beleefd zouden doen. Wees blij als iemand zelf netjes een laptop aangeeft.
Het wordt tijd dat de gezagsdragers zelf het goede voorbeeld gaan geven. De kinderen van de schoenmaker lopen op blote voeten, maar de schoenenmaker zelf heeft zijn voeten door de loop der jaren helemaal kapot gelopen.
—
Nawoord: In een reactie op de column wijst de voorlichter van de politie er (in mijn ogen terecht) op dat verkeershandhaving een kerntaak is. Hij bestrijdt de feiten niet, maar herkent zich niet in het feit dat burgerrechten niet helder op de radar staan.
